TARİHÇESİ
Ziraat Odaları ilk kez 1881 yılında çıkarılan
bir tüzükle kurulmuştur. 1881-1897 döneminde Ziraat Odalarının sayısı
99’a yükselmiştir. Genellikle bir danışma kurulu niteliğinde olan Ziraat
Odalarından beklenilen hizmetler yeterli görülmemiştir. 1912 yılında
çıkarılan bir tüzükle Ziraat Odalarının ilçe düzeyinde kurulması
sağlanmıştır. Ziraat Odalarına yeterince mali kaynak temin
edilemediğinden, Odalar kendilerinden beklenen görevleri
yapamamışlardır. Cumhuriyet döneminde 1937 yılında yürürlüğe giren, 3203
Sayılı Ziraat Vekaleti Vazife ve Teşkilatı Kanunu’nun 6 ve 7’inci
maddelerine göre, Ziraat Odalarının yeniden canlandırılmasına çalışılmış
ve bu amaçla 1940 yılında birçok Ziraat Odasının seçimleri yapılarak
kurulmasına çalışılmıştır. Ancak, başarılı bir sonuç elde edilememiştir.
Ziraat Odalarının, çiftçileri bünyesinde toplayan aktif bir kuruluş
olmaları için özel bir kanuna ihtiyaç olduğu anlaşıldığından, böyle bir
kanunun çıkarılması yönünde çalışmalar yapılmıştır.
6964 Sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları
Birliği Kanunu 1957 yılında yürürlüğe girmiştir. Ancak, kanuna ilişkin
tüzüğün zamanında çıkarılmaması nedeni ile Ziraat Odalarının faaliyete
geçmeleri 1963 yılından itibaren başlamıştır. Aradan geçen süre
içerisinde, 6964 Sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat odaları Birliği
Kanunu2nun bazı maddeleri, 1971 yılında 1330 Sayılı Kanun’la, 1984
yılında ise 2979 Sayılı Kanunla değişikliklere uğramıştır. Çiftçilik ile
uğraşanların yasal kuruluşu olan Ziraat Odaları da, diğer meslek
kuruluşları gibi hukuki dayanağını Anayasa’dan alan kamu kurumu
niteliğinde mesleki kuruluşlardır. Nitekim, Anayasanın 135’inci
maddesinden anlaşılabileceği gibi “kamu kurumu niteliğindeki mesleki
kuruluşlar” ancak kanunla kurulabilmektedir. 6964 Sayılı Kanun’un 1979
Sayılı Kanun’la değişik 2’inci maddesine göre, her ilin merkez ilçesi
ile bağlı ilçeler Ziraat Odasının faaliyet alanı sayılmaktadır.
ORGANİZASYON
6964 sayılı kanuna göre, her ilin merkez ilçe
ve bağlı ilçelerinde Ziraat Odasının kurulması gerekmektedir. Ülkemizde
halen 720 Ziraat Odasında 4 milyona yakın çiftçi kayıtlıdır. Ziraat
Odalarının her köyde bir delegesi vardır. Ülke genelinde köy
delegelerinin sayısı 35.000'den fazladır. Birliğimize ait tüm odalarda
toplam, 15.000 yönetici ve 2500'den fazla personel bulunmaktadır. Birlik
merkezinde ise yaklaşık 70 personel bulunmaktadır.Merkezdeki idari
yapılaşma Başta 10 kişiden oluşan yönetim kurulu olmak üzere bir genel
sekreter, teknik ve idari olmak üzere iki genel sekreter yardımcısı ile
bunlara bağlı birimlerden oluşmaktadır.Teknik Genel sekreter
yardımcılığına bağlı birimler.Teknik Hizmetler Kurulu, Ticari ve Mali
İşler Müdürlüğü, Dış İlişkiler Şube Müdürlüğü, Basın ve Halkla İlişkiler
Müdürlüğü bulunmakta, Diğer taraftan idari genel sekreterliğe bağlı
birimler; Teftiş kurulu Başkanlığı, muhasebe müdürlüğü,odalar ve
organizasyon müdürlüğü, özel kalem müdürlüğü,personel ve idari işler
müdürlüğü,hukuk müşavirliği bulunmaktadır. Ayrıca doğrudan başkana bağlı
başkanlık danışmanları bulunmaktadır.
Odanın bulunduğu ilçe ve merkez ilçede her
yıl eylül ayında köy muhtarlarınca köydeki üreticiler hakkında ziraat
odasına beyannameler teslim edilmekte, dört yılda bir aralık ayında köy
delege seçimleri yapılmakta, seçilen delegeler ile dört yılda bir şubat
ayında ziraat odası seçimleri yapılmakta ve mart ayında da ildeki ziraat
odaları aralarında genel kurul delege seçimi yapmakta ve yine dört yılda
bir mayıs ayında da birlik genel kurulu seçilmektedir.
Ayrıca il bazında ülke genelinde 80 adet il
koordinasyon kurulları bulunmakta,
kurul ildeki ziraat odaları arasındaki
koordinasyon çalışmaları yürütmektedir.
Diğer taraftan illerin bulundukları tarımsal
bölgeler dikkate alınarak oluşmuş
bulunan 9 adet bölge başkanlığı vardır.
GÖREVLERİ
Ziraat odalarının tanımı 6964 Sayılı Kanun’un
2979 Sayılı Kanun’la değişik 1’inci maddesinde de belirtildiği üzere
“Ziraat Odaları, meslek hizmetleri görmek, tarım sektörünün her alanının
genel menfaatlere uygun olarak gelişmesine ve devletin tarımsal plan ve
programlarının gerçekleşmesine yardımcı olmak, çiftçilerin müşterek
ihtiyaçlarını karşılamak, meslek faaliyetlerini kolaylaştırmak, tarımda
iş, mesleki disiplin ve ahlaki ile birliğini korumak, çiftçilerin
birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü, güveni sağlamak
amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek
kuruluşlarıdır” şeklindedir. Ziraat Odalarının görevleri 6964 Sayılı
Kanun’un 3’üncü maddesinde ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Ziraat
Odalarının bu maddede belirtilen görevleri, çiftçi kütükleri tutmak,
kayıtlı üyelerine girdi temin etmek ve dağıtmak, biçerdöver kayıt ve
tescil işlemleri yapmak veya bu tür toplantılara katılmak ve sosyal
amaçlı çalışmalara destek olmaktır.
TZOB 6964 Sayılı Kanunun 24’üncü maddesinde
belirtilen görevleri ile ilgili olarak tarım politikasının
gerçekleştirilmesine yardımcı olmak ve uygulanan tarım politikasının
sonuçlarını değerlendirmek için raporlar hazırlamaktır. Bunlar,
çiftçilerin uygulanan politikalar hakkındaki düşüncelerinden
yararlanarak hazırlanmaktadır. Böylece tarım sektörünün ülke ekonomisine
yaptığı katkının arttırılmasına ve çiftçilerin ekonomik ve sosyal
yönlerden gelişmesine çalışılmaktadır. Ayrıca tarım sektörü ile ilgili
toplantılara iştirak edilmekte veya bu tür toplantıların düzenlenmesi
konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Tarım ile ilgili yeni kanun
teklifleri hazırlanmakta ve hazırlanan kanun teklifleri ile ilgili görüş
bildirilmektedir.
TZOB’ nin bir diğer işlevi de, hükümet
yetkilileri ile görüşmeler yaparak, çiftçilerin sorunlarını ve bunların
çözümüne ilişkin önerileri iletmesidir. Diğer taraftan zaman zaman
yapılan bölgesel toplantılarla çiftçilerin uygulanan tarım politikaları
ile ilgili görüşleri belirlenmektedir. |